Rozmowa o stresie i Work-Life Balance w zawodzie nauczyciela z Przemkiem Szabłowskim.
Praca nauczyciela często kojarzy się z wakacjami i krótkim dniem pracy, ale rzeczywistość bywa inna. Co w Pana profesji jest największym generatorem stresu?
Wbrew pozorom to nie sprawdziany czy hałas na przerwach są najtrudniejsze. Największym stresorem jest odpowiedzialność emocjonalna. Nauczyciel to nie tylko przekaźnik wiedzy, ale często psycholog, mediator i powiernik. Codzienne konfrontowanie się z problemami domowymi uczniów, ich lękami czy konfliktami w grupie, przy jednoczesnej konieczności realizacji programu, tworzy ogromną presję czasu i psychiczną wagę, którą zabiera się ze sobą do domu.
Najważniejsza lekcja z tej rozmowy brzmi: nauczyciel, który dba o siebie, jest lepszym wsparciem dla swoich uczniów.
Work-Life Balance nie oznacza idealnego podziału czasu, ale umiejętność bycia naprawdę obecnym — w pracy i poza nią.
„Nie bądźcie perfekcjonistami za wszelką cenę.”
Ambicja pomaga się rozwijać, ale perfekcjonizm bez granic może prowadzić prosto do wypalenia.
Jakie konkretne techniki radzenia sobie ze stresem stosuje Pan w trakcie intensywnego dnia w szkole?
Stosuję dwie proste, ale skuteczne metody:
- Technika oddechowa: Kiedy czuję, że emocje w klasie sięgają zenitu, biorę głęboki wdech przez 4 sekundy, zatrzymuję go na 7 i wypuszczam przez 8. To uspokaja układ nerwowy w mniej niż minutę.
- Mikro-przerwy: Między lekcjami staram się nie rozmawiać o problemach, tylko wyjść na chwilę na świeże powietrze lub po prostu posiedzieć w ciszy przez 2 minuty. Izolacja od bodźców jest kluczowa.
Młodzi ludzie często wchodzą na rynek pracy z ogromnym entuzjazmem, który szybko gaśnie. Co poradziłby Pan nam – uczestnikom projektu – abyśmy uniknęli wypalenia zawodowego na starcie?
Moja rada to: „Nie bądźcie perfekcjonistami za wszelką cenę”. Ambicja jest wspaniała, ale próba bycia idealnym w każdym aspekcie pracy to najkrótsza droga do wypalenia. Nauczcie się odpuszczać tam, gdzie to możliwe, i inwestujcie w relacje poza pracą. Pamiętajcie, że Wasza wartość jako ludzi nie zależy wyłącznie od Waszych sukcesów zawodowych. Hobby, które nie ma nic wspólnego z pracą, to najlepsza polisa ubezpieczeniowa dla zdrowia psychicznego.
Czy uważa Pan/Pani, że umiejętności zdobywane na projektach takich jak Erasmus+ (np. kompetencje miękkie, międzykulturowość) realnie pomagają w budowaniu odporności psychicznej?
Absolutnie. Każdy wyjazd i kontakt z inną kulturą uczy elastyczności. W pracy narażonej na stres najbardziej niszczy nas sztywność – przekonanie, że coś „musi” być zrobione w określony sposób. Erasmus uczy, że problem można rozwiązać na dziesięć różnych sposobów. To daje poczucie sprawstwa i luz, który jest niezbędny, by nie dać się przytłoczyć codziennej rutynie.
„Wasza wartość jako ludzi nie zależy wyłącznie od sukcesów zawodowych.”
Praca jest ważna, ale nie powinna być jedynym źródłem tożsamości i poczucia sensu.
Erasmus+ i odporność psychiczna
Projekty takie jak Erasmus+ rozwijają nie tylko kompetencje językowe czy międzykulturowe.
Uczą także elastyczności, komunikacji, samodzielności i radzenia sobie w sytuacjach, które nie zawsze przebiegają zgodnie z planem.
W pracy narażonej na stres szczególnie niszcząca bywa sztywność — przekonanie, że wszystko musi wyglądać tylko w jeden określony sposób.
Kontakt z inną kulturą pokazuje, że ten sam problem można rozwiązać na wiele różnych sposobów.
🌍 Elastyczność
Inna kultura uczy, że nie istnieje tylko jedna właściwa droga działania.
🤝 Kompetencje miękkie
Komunikacja, współpraca i empatia pomagają radzić sobie z napięciem w zespole i w codziennej pracy.
🧭 Poczucie sprawstwa
Gdy widzimy więcej niż jedno rozwiązanie, łatwiej zachować spokój i nie dać się przytłoczyć rutynie.
Podsumowanie
Work-Life Balance to nie sztywny podział czasu 50/50.
To umiejętność bycia „tu i teraz” — pełnego zaangażowania w pracy i prawdziwego odpoczynku poza nią.
Jedna rzecz do zapamiętania
Nauczyciel, który dba o siebie, jest lepszym wsparciem dla ucznia.
Odpoczynek, granice i życie poza pracą nie osłabiają zaangażowania — pozwalają utrzymać je na dłużej.
ENG
A Conversation on Stress and Work-Life Balance in the Teaching Profession
Teaching is often associated with long holidays and short working hours, but the reality is quite different. What is the biggest generator of stress in your profession?
Contrary to appearances, it’s not the grading or the noise during breaks that are the hardest. The greatest stressor is emotional responsibility. A teacher isn’t just a transmitter of knowledge; they are often a psychologist, a mediator, and a confidant. Dealing daily with students’ home problems, their anxieties, or group conflicts—all while having to complete the curriculum—creates immense time pressure and a psychological weight that you carry home with you.
The key lesson from this conversation is clear: a teacher who takes care of themselves is a better support system for their students.
Work-Life Balance is not about a perfect division of time, but about being truly present — both at work and outside of it.
“Do not be a perfectionist at all costs.”
Ambition helps us grow, but perfectionism without boundaries can lead straight to burnout.
What specific stress-management techniques do you use during an intense day at school?
I use two simple but effective methods:
- Breathing Techniques: When I feel emotions in the classroom reaching a boiling point, I take a deep breath for 4 seconds, hold it for 7, and exhale for 8. This calms the nervous system in less than a minute.
- Micro-breaks: Between lessons, I try not to talk about problems. Instead, I step out for a moment of fresh air or simply sit in silence for 2 minutes. Isolation from stimuli is key.
Young people often enter the labor market with immense enthusiasm that quickly fades. What advice would you give us—the project participants—to avoid professional burnout at the very start?
My advice is: „Don’t be a perfectionist at all costs.” Ambition is wonderful, but trying to be perfect in every aspect of your job is the shortest path to burnout. Learn to let go where possible and invest in relationships outside of work. Remember that your value as a human being does not depend solely on your professional success. A hobby that has nothing to do with your job is the best insurance policy for your mental health.
Do you believe that skills gained through projects like Erasmus+ (e.g., soft skills, interculturalism) actually help in building psychological resilience?
Absolutely. Every trip and every contact with another culture teaches flexibility. In a stress-prone job, what destroys us most is rigidity—the belief that something „must” be done in one specific way. Erasmus teaches you that a problem can be solved in ten different ways. This provides a sense of agency and a level of „cool” that is essential to avoid being overwhelmed by daily routine.
Ambition yes, perfectionism no
It is worth developing yourself and giving a lot, but not at the cost of mental health.
Sometimes the greatest professional maturity is the ability to let go where possible.
Life outside work as mental protection
One of the most important ways to prevent burnout is to build a life that does not rely only on work.
Relationships, passions, sport, hobbies, and rest are not additions to a career — they are its foundation.
A hobby that has nothing to do with work can be the best insurance policy for mental health.
It reminds us that our value as human beings does not depend solely on professional success.
“Your value as a human being does not depend solely on your professional success.”
Work matters, but it should not be the only source of identity and meaning.
Erasmus+ and mental resilience
Projects such as Erasmus+ develop not only language and intercultural skills.
They also teach flexibility, communication, independence, and coping with situations that do not always go according to plan.
In stress-prone work, rigidity can be especially damaging — the belief that everything must be done in only one specific way.
Contact with another culture shows that the same problem can be solved in many different ways.
🌍 Flexibility
Another culture teaches that there is not only one correct way to act.
🤝 Soft skills
Communication, cooperation, and empathy help manage tension in a team and in everyday work.
🧭 Sense of agency
When we see more than one solution, it becomes easier to stay calm and avoid being overwhelmed by routine.
The Bottom Line
Work-Life Balance is not a rigid 50/50 time split.
It is the ability to be “here and now” — fully engaged at work and truly relaxed outside of it.
One takeaway
A teacher who takes care of themselves is a better support system for their students.
Rest, boundaries, and life outside work do not weaken commitment — they make it sustainable.
Przemysław Szabłowski